Bataklık Kuşları

MUTLAKA SÜRÜ HALİNDE YOLCULUK EDERLER

TOHUM ÇULLUKLARI», Güney Amerika ile Falkland adalarının bu ormantavuğuna benzeyen garip kuşlarıdır. Mutlaka sürü halinde yolculuk ederler. Bu gruplarda çok kere elliden fazla kuş bulunur. Bunlar bazen havalanıp dört bir yana dağılmadan aralarından bir atlının geçmesine müsaade ederler. Rahatsız edilmedikleri vakit, ağır ağır yerde dolaşır ve güvercinimsi ıslıklarla birbirlerine seslenirler. Kendilerini gizlemeye sıra gelince hayli kurnazdırlar, onları ürkütüp gizlendikleri yerden uçurmak da kolay değildir. Çok zorda kalınca, tıpkı akrabaları bataklık çullukları gibi döne döne havaya atılır, bir yandan da gıcırtılı bir çığlık salıverirler. Sürü havadayken sık bir kitle halinde ve büyük bir hızla yolculuk eder.
Göçücü olan bu kuÅŸlara Patagonya’da deniz seviyesinde, Bolivya Andiarında ise 4 200-4 300 metre yükseklerde rastlıyoruz. Patagonya türü Kuzey Arjantin’de kışlar.
Tohum çullukları 15-30 santim uzunluğundadır. En küçük tipleri bıldırcınları hatıra getirir. Bilinen dört türünün kalınca bir vücudu, kısa ve kuvvetsiz bacakları, uzun ve çok sivri kanatları ve tavuksularınki gibi tüyleri vardır. «Thinicoridae» denilen ayrı bir aile meydana getirmelerine rağmen, yağmurkuşlarıyle akrabadırlar.
İsimlerinden de anlaşıldığı üzere tohum çullukları, sadece bitkisel maddelerle ve özellikle tohumlarla beslenirler. Bu kuşlar yerdeki otla astarlanmış bir girintiye yumurtlarlar. 3 - 4 yumurtaları, soluk gri veya pembemsi gri üzerinde sık kahverengi benekli ve armut biçimindedir. Tabiat bilginleri, kuşun, kuluçkaya oturmadığı zaman, yumurtalarının üzerini otla örttüğüne dikkat etmişlerdir

(Actitis macularia)

«Benekli çulluk», küçük bîr kuÅŸtur. Yaklaşık olarak 20 santim uzunluÄŸundadır. Fakat gerektiÄŸi zaman o da hızlı koÅŸabilir. Bu çulluÄŸa bütün Kuzey Amerika’da suya yakın alanlarda rastlanır, bazen kuru çayırlarda da bulunduÄŸu olur. Yeni yumurtadan çıkmış yavrular bütün çulluk yavruları gibi havla örtülüdür. Renkleri çevreye uyar. Benekli çulluk, sonbaharda güneye göç etmeden önce beneklerini kaybeder ve alttan bakılınca düz beyaz olur. Bu sadeleÅŸmiÅŸ kış urbasına ekseri çulluklarda ve benzeri kuÅŸların büyük bir kısmında rastlıyoruz.
Deniz kıyısında yaşayan çullukların arasında «cüce çulluk» gibi serçeden iri olmayanları olduğu gibi, 30 santim boyunda ve 70 - 75 santim uzunluğunda olabilen «kervan çulluğu» (Numenius arquata) da vardır. Çullukların çoğu Kuzey Kutbu bölgesinde yuva yaparlar. İlkbaharda kuzeye yollanan son göçücülerin arasındadırlar, sonbaharda güneye daha sıcak ülkelere göç etmeye sıra gelince de ilk olarak onlar yola çıkarlar.
Birçok çulluklar Güney Yarımküresi kıyılarını ziyaret ederlerse de, tropikal veya güneysel enlemlerde yuva yapmaları olaÄŸanüstü bir haldir. Tek istisna, Pasifik’teki Pitcairn adası yakınlarındaki Tuamotu zincirinin minik mercan adalarında bulunan «küçük Polenazya çulluÄŸu» dur (Aechmorhynchus). Bunun da güneye kaymış bazı kuzey türlerinin soyundan olması ihtimali kuvvetlidir.

(Gallinago gallinago)

«Bataklık çulluÄŸu», Kuzey Avrupa ile Kuzey Asya’da 70 derece kuzey enlemine kadarki bölgelerde yaÅŸar. 28-30 santim uzunluÄŸundaki bu kuÅŸ, geniÅŸ bataklıkları olan her yerde ürer, bu yüzden de anayurtlarından uzak kalmalarına raÄŸmen Avrupa’nın güneyinde ve Afrikainın kuzeyinde üreyenlerine de rastlanır.
Bu göçücü kuş ekim başlarında Mısırda ve Hindistanda son deece kalabalık sürüler halinde meydana çıkar.
Rengi kahvemsi siyahtır, karm bölgesi beyazdır, göğsünde ve yanlarında kahverengi lekeler, sırtında pas sarısı renginde dört uzun çizgi göze çarpar. «Wilson bataklık çulluÄŸu» (Gallinago delicata) denilen çok yakın bir akrabası da Yeni Dünya’ da yaÅŸar.
Orman çulluğunun batak ormanları sevmesine karşılık, bataklık çulluğu açık bataklıklara ve sulu çayırlara rağbet eder. Bu çullukların her ikisi de yalnızlık seven kuşlardır. Bütün çulluklar iyi uçuculardır, bataklık çulluğu bu bakımdan öbürlerini de bastırdığından, herkes tarafından kolay avlanılabilen kuşlardan değildir.

(Scolopax rusticola)

«Orman çulluğu», yaklaşık olarak 30 -32 santim uzunluğunda tombul ve iri kafalı bir kuştur. Rengi siyahın, kahverenginin, pas renginin ve grinin bir karışımıdır. Yumuşak ve duyar uçlarım çamurun içinde açabilir. Gagası çamurun içine gömülüyken bu kuşun tehlikeli bir durumda olduğu sanılabilirse de hakikat hiç de böyle değildir. İri gözleri başınm hayli yukarısında olduğundan, orman çulluğu, yaklaşan bir düşmanını hemen görebilir ve ona göre tedbirini alır.
Bu orman çulluÄŸu’na bazı kuzey adalarının dışında bütün Avrupa memleketlerinde ve Kuzey ile Orta Asya’da rastlanır. Yapraklı aÄŸaç ormanlarında olduÄŸu gibi, iÄŸneli ormanlarda da rastlanıldığına göre, her hangi bir aÄŸaç türünü tercih ettiÄŸi söylenemez. Yeni Dünya’ya öz türünün bilimsel adı «Philohela minör» dur.
Orman çullukları ilkbaharda flört alanlarında toplaşırlar. Erkek orman çulluğu kendine öz ıslığımsı sesini salıverdikten sonra, birden havaya fırlar ve daire çevirir. Bir seri dalışla tekrar aşağı inerken nefis , cıvıltılarını duyurur. Kesin olarak f bilinmemekle beraber, bu müziğin, kuşun dar ve sert dış kanat tüylerinin arasından akan hava tarafından çıkarıldığı ve ses telleriyle ilgisinin bulunmadığı sanılmaktadır. Orman çulluğu en gözde av kuşlarından biridir.

TEK ,TÃœK BÄ°RKAÇ tanesinin dışında çulluklar kumsallarda yaÅŸar ve düdük gibi bir ses çıkarırlar. YetmiÅŸ yedi türlü olan «çullukgiller» ailesi (Scolopacidae) yaÄŸmurkuÅŸları’nın en kalabalık grubudur. Ailenin üyeleri çoÄŸunlukla uzak kuzeysel enlemlerde ürer ve güneysel deniz kıyılarında kışlarlar. OlaÄŸanüstü uzunluktaki gagaları bu kumsaldaki hayata uymuÅŸtur. Çulluklar gagalarından, yerden veya çamurun içinden küçük yengeçler ve böcekler toplamakta yararlanırlar. Uzun bacakları çamurların üzerinde ve suyun içinde yürümelerine yardımcıdır. Kahve gri, beyaz veya kestane rengi olabilen çulluklar, parlak renklerden yoksun olmalarına raÄŸnıen, sevimli ve tetik kuÅŸlardır. Oldukça iri ve sivri uçlu dört yumurtalarını küçük uçlar baÅŸ baÅŸa gelmek üzere yuvanın içine yerleÅŸtirirler, Yuva, otların veya kumların içinde bir girintidir, bazen biraz otla astarlanmış bulunur.